พม. KICK OFF เปิดใช้การประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมฯ เพิ่มโอกาสเข้าถึงสิทธิ-สวัสดิการสังคม-บริการของรัฐ

วันที่ 23 มีนาคม 2569 นายอัครา พรหมเผ่า รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (รมว.พม.) เป็นประธานในพิธีเปิดงาน KICK OFF การประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม 

โดยมีนายกันตพงศ์ รังษีสว่าง ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (ปลัด พม.) นางสาวสนธยา บุณยภูษิต อธิบดีกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ คณะผู้บริหารกระทรวง พม. พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด 76 จังหวัด นายวิทยุต บุนนาค นายกสมาคมสภาคนพิการทุกประเภทแห่งประเทศไทย ผู้นำและผู้แทนองค์กรคนพิการ ทั้ง 7 ประเภทความพิการ คนพิการ ผู้ดูแลคนพิการ และเครือข่ายด้านคนพิการ เข้าร่วมงาน ณ ห้องประชุมปกรณ์ อังศุสิงห์ ชั้น 2 อาคารกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สะพานขาว กรุงเทพฯ และผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วประเทศ

ในโอกาสนี้ มีการจัดแสดงนิทรรศการ บทบาท ภารกิจ ระบบสนับสนุน MAP Able ปักหมุด รู้จุดพิกัด สวัสดิการคนพิการ กระบวนการประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม และการออกบัตรประจำตัวคนพิการ ที่ผ่านการประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม พร้อมมอบบัตรประจำตัวคนพิการ 4 ภาค และกรุงเทพมหานคร

นายอัครา กล่าวว่า กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ได้ขับเคลื่อนนโยบาย ”พม. ใกล้คุณ” ลดรายจ่าย สร้างรายได้ รีสตาร์ทชีวิต เพื่อให้เข้าถึงประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมาย ด้วยการรับฟังปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในสังคม อย่างไรก็ตาม พบว่ายังมีกลุ่มเป้าหมายจำนวนหนึ่งที่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากปัจจัยทางสังคมและสภาพแวดล้อม แต่ยังไม่เข้าเกณฑ์ความพิการตามหลักเกณฑ์ทางการแพทย์ ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิ สวัสดิการสังคม และบริการของรัฐได้อย่างที่ควรจะเป็น 

ทั้งนี้ กระทรวง พม. โดยกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) จึงได้เร่งทบทวนหลักเกณฑ์การประเมินความพิการ ให้ครอบคลุมมิติทางสังคมและพฤติการณ์แวดล้อมมากยิ่งขึ้น โดยในช่วงที่ผ่านมา มีการปรับปรุงประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เรื่อง ประเภทและหลักเกณฑ์ความพิการ พ.ศ. 2568 และคู่มือการวินิจฉัยและตรวจประเมินความพิการ พร้อมทั้งซักซ้อมแนวทางอย่างเข้มข้น เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานมีความรู้ ความเข้าใจ และมีความมั่นใจต่อการประเมินความพิการ รวมถึงกระบวนการและขั้นตอน จนสามารถออกบัตรประจำตัวคนพิการได้

นายอัครา กล่าวว่า ขณะนี้ กระทรวง พม. ได้ให้ความสำคัญกับมิติสังคมในการประเมินความพิการ ถือเป็นกลไกสำคัญในการช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากสภาพแวดล้อมและบริบททางสังคม โดยเฉพาะบุคคลที่มีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวหรือทางร่างกายที่ปรากฏให้เห็นได้อย่างชัดเจน อาทิ ความบกพร่องของตา ใบหู ใบหน้า ศีรษะ นิ้วมือ แขน ขา หรือส่วนของลำตัว เป็นลักษณะที่ไม่สามารถรักษาให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้

ซึ่งเกณฑ์การประเมินความพิการแนวทางนี้ ได้ช่วยเหลือบุคคลที่มีข้อบกพร่องดังกล่าว ให้สามารถขอมีบัตรประจำตัวคนพิการที่ครอบคลุมมากขึ้น นับเป็นการทำงานเชิงรุกในการค้นหาและนำคนพิการเข้าสู่กระบวนการประเมินได้มากขึ้น โดยเฉพาะบุคคลที่อาจไม่เข้าเกณฑ์การประเมินตามหลักทางการแพทย์ แต่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากปัจจัยทางสังคมและสภาพแวดล้อม ส่งผลให้มีการเปิดโอกาสในการเข้าถึงสิทธิ สวัสดิการสังคม และบริการของรัฐที่ครอบคลุมมากขึ้น นำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดีของคนพิการ 

โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ศูนย์บริการคนพิการระดับจังหวัด ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป หน่วยงานระดับชุมชน และอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.)  นับเป็นความร่วมมือระหว่างหน่วยงานท้องถิ่นในพื้นที่ ภายใต้แนวคิด ”พม.ใกล้คุณ พก.ใกล้บ้าน ศูนย์บริการคนพิการใกล้ใจ”